6/10/2020 18:15

Ο καρκίνος αποτελεί παγκοσμίως την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου, μετά τις παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος. Δεν είναι μια νόσος αλλά χαρακτηρίζεται με την γενικότερη έννοια ‘’νεοπλασίες’’, και εμφανίζει πολλά είδη με διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετικές πορείες, και εντοπίζεται σε ποίκιλα όργανα του ανθρώπινου σώματος και για αυτόν τον λόγο χρειάζεται συνδυασμό θεραπειών.

Ο καρκίνος αποτελεί μια πολυπαραγοντική νόσο. Ορισμένα από τα αίτια εκδήλωσης του είναι: κληρονομικότητα, περιβαλλοντικά αίτια, και ανοσοποιητικοί παράγοντες.

Η διατροφή επίσης έχει φανεί πως μπορεί να εξηγήσει την αιτία πρόκλησης του 30% των περιπτώσεων στις δυτικές χώρες και έως 20% στις αναπτυσσόμενες.

Τι δείχνουν οι έρευνες για την σχέση της διατροφής και του καρκίνου;

Ανά διαστήματα πολλές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικά με την διατροφή, τα τρόφιμα και την άσκηση που προλαμβάνουν την εκδήλωση του καρκίνου. Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν πως το πάνω από το φυσιολογικό αυξημένο σωματικό βάρος, και συνεπώς η παχυσαρκία είναι πιθανό να οφείλεται στην εκδήλωση και ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνων. Η ποσότητα κατανάλωσης τροφής και η ακολουθία ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής είναι κάτι που μπορεί να τροποποιηθεί και να βελτιωθεί.

Η συστηματική σωματική άσκηση ακόμα και 20 λεπτά την ημέρα έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου. Η άσκηση βοηθά τα άτομα να μειώσουν το σωματικό τους βάρος επηρεάζοντας το ενεργειακό ισοζύγιο με στόχο την μελλοντική διατήρηση του, μπορεί να μεταβάλει τα επίπεδα ινσουλίνης και τα επίπεδα παρόμοιων με την δράση της ινσουλίνης αυξητικών παραγόντων, ή να μειώσει την κινητικότητα του εντέρου με στόχο την καλύτερη λειτουργεία του. Η συστηματική σωματική δραστηριότητα συστήνεται για μείωση του κινδύνου του καρκίνου του μαστού και του εντέρου.

Τροφές και καρκίνος:

Φρούτα λαχανικά: Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι τροφές χαμηλές σε λιπαρά, πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα και φυτικές ίνες.  Είναι επίσης πλούσια σε φυλικό οξύ. Το φυλικό οξύ είναι απαραίτητο για την κανονική μεθυλίωση, επισκευσή και σύνθεση του DNA. Μελέτες δείχνουν πως η κατανάλωση 4-5 μερίδων ημερησίως φρούτων και λαχανικών μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων τύπων καρκίνου, όπως ο καρκίνος του στομάχου, του παχέος εντέρου, του μαστού, του θυροειδή. Έρευνες δείχνουν επίσης πως οι φυτικές ίνες που περιέχονται στα φρούτα και στα λαχανικά επιδρούν προστατευτικά μέσω του μειωμένου χρόνου διέλευσης των καρκινογόνων συστατικών καθώς μεταφέρονται μέσω του γαστρεντερικού σωλήνα. Η προστατευτική αυτή δράση των ινών αποδίδει την ικανότητα τους να δεσμεύουν μεγάλες συγκεντρώσεις χολικών οξέων στον οργανισμό. Οι συστάσεις για την κατανάλωση των φυτικών ινών  καλό θα ήταν να ενισχύονται από όλους, έχοντας ως γνώμονα την μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών στα 30 γρ/μέρα.

Προϊόντα ολικής άλεσης:  Πολλά από τα συστατικά που εμπεριέχονται και βρίσκονται στα φρούτα και στα λαχανικά, βρίσκονται και στα σιτηρά, μεταξύ άλλων φυτικές ίνες, ανθεκτικό άμυλο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μέταλλα, και φυτοχημικά. Η κατανάλωση ολικής άλεσης προϊόντων, ενισχύει την καλύτερη λειτουργεία του εντέρου, ενισχύει την ανοσιακή προστασία, και προσφέρουν αντιοξειδωτικές ουσίες. Επίσης η συστηματική κατανάλωση προϊόντων ολικής άλεσης, φαίνεται να αλλάζει το γλυκαιμικό φορτίο το οποίο έχει συσχετιστεί με τον κίνδυνο καρκίνο του παχέος εντέρου.

Ελαιόλαδο: Το ελαιόλαδο συνεισφέρει προστατευτικά έναντι την ανάπτυξη και εμφάνιση καρκινικών νεοπλασίων λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε  βιταμίνης E. Ωστόσο διάφορες μετααναλύσεις έδειξαν πως η ευεργετική του δράση δεν είναι σαφές αν οφείλεται στην αυξημένη περιεκτικότητα του σε μονοακόρεστα  λιπαρά οξέα η τα αντιοξειδωτικά του. Σε μελέτες ωστόσο φάνηκε πως αυξημένη κατανάλωση ελαιόλαδου  σχετίζεται με την μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού και του πεπτικού συγκριτικά με μειωμένη κατανάλωση.

Κρέας και Λίπος: Διαφορές οικολογικές μελέτες  αναφέρουν πως πληθυσμοί που καταναλώνουν υψηλό ποσοστό λίπους έχουν περισσότερο και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του προστάτη. Ωστόσο αποτελέσματα από μελέτες ασθενών μαρτύρων που εξετάζουν την σχέση διατροφικού λίπους και του καρκίνου είναι αντικρουόμενα.  Η σχέση μεταξύ λίπους, διατροφής και κινδύνου εμφάνισης καρκίνου μπορεί να εξαρτηθεί από το είδος του λίπους που καταναλώνεται. Για παράδειγμα η υψηλή κατανάλωση ζωικού λίπους έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνο του προστάτη ενώ το φυτικό λίπος δεν έχει συσχέτιση.

Το επεξεργασμένο κρέας (συσκευασμένο μπιφτέκι, κονσέρβες) αλλαντικά πχ ζαμπόν, σαλάμι αέρος περιέχουν νιτρικά και νιτρώδη άλατα ως  συντηρητικά. Μετά από μελέτες σε ζώα ερευνητές είδαν πως κυρίως τα νιτρώδη μπορεί να μετατραπούν στο στομάχι σε καρκινογόνες  νιτροζαμίνες κάτι που πιθανό να αυξήσει τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του στομάχου.

Αλκοόλ:  Διαφορά στοιχεία δείχνουν  την συσχέτιση της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και εμφάνισης καρκίνου της στοματικής κοιλότητας, οισοφάγου, λάρυγγα ,φάρυγγα, και του ήπατος. Φυσικά ο συνδυασμός του καπνίσματος με την κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει περαιτέρω τον κίνδυνο. Έρευνες ανακοίνωσαν πως άτομα που καταναλώνουν παραπάνω από 30-50 γρ αλκοόλ την ημέρα εμφανίζουν από 1,5 έως διπλάσια πιθανότητα εμφάνισης καρκίνο του ορθού και του παχέος εντέρου. Πληροφοριακά 10 γρ αλκοόλ αντιστοιχούν περίπου σε 330ml μπύρας,120 ml κρασιού, ή 30 ml οινοπνευματωδών ποτών με  80% περιεκτικότητα σε αλκοόλ. Το αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου μέσω πολλών μηχανισμών. Συγκεκριμένα ο μεταβολιτής του η ακεταλδεΰδη μπορεί να προσβάλει άμεσα τους ιστούς ή να αλλάξει τον μεταβολισμό των καρκινικών ουσιών. Τέλος συνιστάται τα άτομα που καταναλώνουν αλκοόλ να μην ξεπερνούν τα δύο ποτήρια την ημέρα για τους άντρες και για τις γυναίκες να μην ξεπερνούν το ένα ποτήρι.

Αλάτι: Η υψηλή κατανάλωση νατρίου από την διατροφή ή τρόφιμα τα οποία συντηρούνται σε άλμη όπως για παράδειγμα το κρέας, κονσέρβες ψαριών, τα τουρσιά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνο του στομάχου. Έρευνες έχουν αποδείξει πως η υψηλή κατανάλωση αλατιού βλάπτει τον βλεννογόνο του στομάχου και υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστεί αλληλεπίδραση με το ελικοβακτήριδιο του πυλόρου γεγονός που δείχνει τον αυξημένον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνο του στομάχου. Συνεπώς μια διατροφή περιορισμένη σε άλας μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στομάχου.

Μύθος γύρω από τον καρκίνο και την διατροφή

Η ζάχαρη θρέφει τον καρκίνο: Παραπάνω αναπτύχθηκαν οι αιτίες της καρκινογέννεσης, γενετικοί, περιβαλλοντικοί, η μη υγιεινή διατροφή, το κάπνισμα, το αλκοόλ και τέλος το αυξημένο σωματικό βάρος. Αναφορικά με το αν η ζάχαρη ταΐζει τα καρκινικά κύτταρα η απάντηση είναι όχι. Οι υδατάνθρακες είτε προέρχονται στο σώμα από ένα κύβο ζάχαρης, είτε από τα φρούτα, μακαρόνια και λοιπά μεταβολίζονται και μετατρέπονται σε γλυκόζη την κύρια πηγή ενέργειας για το σώμα. Η γλυκόζη θα κυκλοφορήσει μέσω της αιματικής ροής και συνεπώς όπως όλα τα κύτταρα έτσι και τα καρκινικά ( είναι κύτταρα του σώματος τα οποία αναπτύσσονται ταχέως, χωρίς να ακολουθούν τις φυσιολογικές κυτταρικές λειτουργείες και τον κυτταρικό κύκλο) χρειάζονται ενέργεια για να τραφούν σε μορφή γλυκόζης. Με αυτόν τον τρόπο χρησιμοποιούν ενέργεια όπως όλα τα κύτταρα, δεν σημαίνει πως αν κάποιος σταματήσει να καταναλώνει ζάχαρη θα μειώσει την εξέλιξη της νόσου.

Συστάσεις για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου

  • Διατήρηση σωματικού βάρους (μεταξύ ενηλίκων) στα φυσιολογικά επίπεδα όπου Δείκτης Μάζας Σώματος να είναι 18,5- 24,9 kg/m2 και να αποφευχθεί η αύξηση του βάρους (>5 kg) κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής.
  • Συστηματικής σωματικής άσκησης σε καθημερινή βάση. Στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη σωματικής δραστηριότητας τις περισσότερες μέρες της εβδομάδας αν κάποιος δεν μπορεί σε καθημερινή βάση, κάνοντας 60 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης, όπως το βάδισμα, που μπορεί να είναι απαραίτητο για την διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους σε άτομα που έχουν καθιστικό τρόπο ζωής. Πιο έντονη άσκηση, δηλαδή σαν το γρήγορο βάδισμα, μπορεί να επιφέρει επιπρόσθετα οφέλη για την πρόληψη του καρκίνου.
  • Η κατανάλωση οινοπνευματωδών καλό θα ήταν να αποφεύγεται: εάν πραγματοποιείται κατανάλωση, δεν θα πρέπει να είναι παραπάνω από 2 ποτήρια (10g αλκοόλ, που αντιστοιχούν σε 1 ποτήρι μπύρα, κρασί ή οινοπνευματώδη) την ημέρα για τους άντρες και 1 ποτήρι για τις γυναίκες.
  • Η κατανάλωση παστού ψαριού κινέζικου-τύπου που είναι ζυμωμένο θα πρέπει να γίνεται με μέτρο έως να αποφέυγεται, ειδικά στην περίοδο της παιδικής ηλικίας.
  • Τα παστά τρόφιμα και το αλάτι θα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο.
  • Θα πρέπει να περιορίζονται τα τρόφιμα που εκτίθενται στην αφλατοξίνη είναι μυκοτοξίνες που παράγονται από την μούχλα στα καρύδια στα σιτιρά και σε άλλα τρόφιμα. (τοξική ουσία που βρίσκεται στη φύση). Μόλυνση από αφλατοξίνη θεωρείται πως αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ήπατος.
  • Από την παιδική ηλικία θα πρέπει να ενταχθούν στην διατροφή ολόκληρα φρούτα και λαχανικά τουλάχιστον 3-4 μερίδες. Και οι ενήλικες θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν 4-5 μερίδες φρούτων λαχανικών περίπου 400 γρ
  • Τα άτομα που δεν είναι χορτοφάγοι προτείνεται να καταναλώνουν μια μέτρια ποσότητα επεξεργασμένου κρέατος με συντηρητικά (π.χ λουκάνικα, σαλάμι, μπέικον, ζαμπόν).
  • Αποφυγή πολύ καυτών τροφίμων ή ροφημάτων.

Συμπέρασμα: Σημαντική είναι η πρόληψη σε κάθε ασθένεια, συνεπώς η ισορροπημένη διατροφή και η εισαγωγή της καθημερινής φυσικής άσκησης  είναι δύο από τις αιτίες καρκινογέννεσης. Αλλαγή στον τρόπο που τρέφεται ο περισσότερος κόσμος ακολουθώντας το μοντέλο της μεσογειακής διατροφής και η εντατική φυσική δραστηριότητα προλαμβάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Πηγές

  • Ζαμπέλας, Α (2011). Κλινική Διαιτολογία & Διατροφή 3η Εκδ. Π.Χ Πασχαλίδης
  • Μάνιος Ιωάννης, Κοντογιάννη Μερόπη (2010).Κλινική Διατροφή Εκδ Παρισιάνου.
  • https://www.worldcancerday.org/

Bασιλεία Φουντουλάκη, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Ads