4/10/2018 15:50

Αν αναλύσουμε ετυμολογικά τη λέξη προβιοτικά θα προκύψει ο όρος υπέρ της ζωής. Συνεπώς, πρόκειται για βακτήρια με ευεργετικές ιδιότητες  στον ανθρώπινο οργανισμό. Πιο συγκεκριμένα, τα προβιοτικά είναι παθογόνοι μικροοργανισμοί οι οποίοι βοηθούν στην ισορροπημένη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος. Τα βακτήρια αυτά έχουν την ικανότητα να περνούν, μέσω της τροφής,  αλώβητα από την γαστρεντερική οδό και να επαναφέρουν κάθε διαταραχή του εντέρου. Διαταραχές μπορούμε να έχουμε είτε από λήψη τοξικών ουσιών και φαρμάκων είτε από εσφαλμένη διατροφή και άγχος. Τα πιο γνωστά προβιοτικά είναι οι λακτοβάκιλλοι (ή γαλακτικά βακτήρια) και τα μπιφιδοβακτήρια. Επιστημονικά ένα βακτήριο μπορεί να χαρακτηριστεί ως προβιοτικό κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις,  όπως :

  • Να δρα ωφέλιμα στην υγεία
  • Να περιέχει μεγάλη ποσότητα ζωντανών κυττάρων ( εκτιμάται 1.000.000 μικρόβια ανά γραμμάριο)
  • Να μη μεταβάλλεται η σύσταση και οι ιδιότητες, μέχρι τη λήξη ημερομηνίας του προϊόντος στο οποίο περιέχεται.

Ο  ρόλος των προβιοτικών

Είναι γνωστό πως, στο σώμα μας εκτός από κύτταρα υπάρχουν και εκατομμύρια μικρόβια. Κάποιοι από αυτούς τους μικροοργανισμούς συνθέτουν την εντερική χλωρίδα του οργανισμού και πολλά από αυτά είναι αρμόδια για τις καθημερινές λειτουργίες, για τη διαμόρφωση του μεταβολισμού και την αντίδραση στα φάρμακα. Ωστόσο, οι ιδιότητες τους δεν σταματούν εκεί. Υπάρχουν μελέτες που τα καθιστούν υπεύθυνα για την εμφάνιση αυτισμού, άσθματος, εκζέματος, διαβήτη τύπου 2 και αυτοάνοσων νοσημάτων όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας. Ο ρόλος λοιπόν των προβιοτικών, είναι να διαμορφώσουν το είδος των βακτηριών του οργανισμού.

Πως δρουν στον οργανισμό

Τα προβιοτικά παραμένουν στον οργανισμό χωρίς κάποια αρνητική επίπτωση. Αντιθέτως, διακρίνονται  για τη συμβολή τους στην πέψη και την απορρόφηση των σωστών θρεπτικών συστατικών από την τροφή, τη μείωση βάρους, ελαττώνουν το ph του εντέρου και ενδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Επίσης, αποτρέπουν την ανάπτυξη μικροβίων, που πολλές φορές ευθύνονται για την παρουσία μολύνσεων. Σημαντική είναι η δράση των προβιοτικών, ενάντια στα ένζυμα που μεταλλάσσουν τις προκαρκινογόνες ουσίες σε καρκινογόνες.

Οι φαρμακευτικές δράσεις

Για τις θεραπευτικές δράσεις των προβιοτικών δεν έχουμε κάποιες επιστημονικές αποδείξεις. Ωστόσο οι ενδείξεις που υπάρχουν είναι ικανοποιητικές ώστε να τα εντάξουμε στην αντιμετώπιση ορισμένων παθολογικών καταστάσεων, όπως:

  • Πρόληψη καρκίνου του εντέρου και της ουροδόχου κύστεως
  • Νόσος Crohn
  • Καταπολέμηση και πρόληψη της κολπίτιδας, τραχηλίτιδας και κυστίτιδας
  • Έλκος στομάχου
  • Σπαστική κολίτιδα
  • Ελκώδης κολίτιδα
  • Μολυσματικές ασθένειες του εντέρου
  • Καταπολέμηση των ουρολοιμώξεων
  • Θεραπεία φλεγμονών που προκύπτουν ύστερα από χειρουργική επέμβαση
  • Δυσανεξία στη λακτόζη
  • Ουλίτιδα και τερηδόνα
  • Πρόληψη εκζέματος σε παιδιά
  • Βοηθητική δράση στην προσπάθεια απώλειας βάρους
  • Διάρροια
 

Προβιοτικά και αντιβίωση

Η αντιβίωση, ναι μεν καταπολέμα τα μικρόβια, αλλά η δράση της οδηγεί και σε απώλεια «καλών» βακτηριδίων, για αυτό απαιτείται η κατανάλωση προβιοτικών. Η κατανάλωση προβιοτικών μαζί με αντιβίωση δεν δημιουργεί κάποιο πρόβλημα, απλά θα έκανε τη διαδικασία ανούσια (λόγω καταστροφής των καλών βακτηρίων).  Για το λόγο αυτό η ταυτόχρονη λήψη τους δεν ενδείκνυται. Ο ορθός τρόπος είναι τα προβιοτικά να ληφθούν αφού ολοκληρωθεί η θεραπεία και να διαρκέσει για το ίδιο χρονικό διάστημα όσο και η λήψη της αντιβίωσης.

Σημείωση: Η λήψη αντιβιοτικών απαιτεί λήψη προβιοτικών με Lactobacillus rhamnosus και Lactobacillus acidophilus. Ένα γνωστό προβιοτικό είναι το γιαούρτι.

Μορφές προβιοτικών

Τρόφιμα:

  • γιαούρτι –ιδανικά το μη παστεριωμένο, αφού με τη διαδικασία της παστερίωσης εξοντώνονται τα προβιοτικά συστατικά
  • Όξινα γάλατα
  • Κεφίρ
  • Σάλτσα σόγιας
  • Σουκρουτ
  • Λαχανικά τουρσί

Τα βακτήρια που χρησιμοποιούνται στα γαλακτοκομικά προϊόντα και έχουν υποστεί ζύμωση, έχουν την ιδιότητα, στο χρονικό διάστημα (περίπου δύο εβδομάδες) που παραμένουν στον οργανισμό, να πολλαπλασιάζονται. Μια ιδιότητα που είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα τους.

Η παστερίωση είναι μια διαδικασία που μειώνει την δράση των προβιοτικών. Τα τελευταία χρόνια η πρόσθεση των βακτηρίων γίνεται μετά την παστερίωση, με τα αποτελέσματα να είναι θετικά. Πρέπει να δείχνουμε προσοχή στις ημερομηνίες των προϊόντων διότι τα βακτήρια μειώνουν την διάρκεια ζωής του.

Συμπληρώματα διατροφής:

Πολλές φορές τα ευεργετικά βακτήρια που βρίσκονται σε μια τροφή δεν είναι αρκετά για το γαστρεντερικό μας σύστημα και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή ειδικών συμπληρωμάτων από εταιρείες τροφίμων. Τα συμπληρώματα αυτά διακρίνονται με την μορφή χαπιών, σκόνης ή κάψουλας. Επειδή τα προβιοτικά δεν έχουν τις ίδιες ιδιότητες σε όλες τις παθήσεις, με την παρασκευή συμπληρωμάτων, καταφέραμε εκτός από την ιδανική ποσότητα, να έχουμε και τη δυνατότητα επιλογής του κατάλληλου βακτηρίου για κάθε πάθηση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που προέκυψε μετά από έρευνα σχετικά με το βακτήριο Lactobacillus, το οποίο έχει θετική επιδράση σε παθήσεις που αφορούν  το ανοσοποιητικό, την παιδιατρική, τις φλεγμονές και τη νόσο του Crohn. Η μελέτη δείχνει, πως μόνο το συγκεκριμένο βακτήριο μπορεί να επιδράσει θεραπευτικά στις συγκεκριμένες ασθένειες, οπότε η χορήγηση κάποιου άλλου είδους προβιοτικού σε αντίστοιχες παθήσεις, δε θα είχε κανένα αποτέλεσμα.

Μορφές προβιοτικών σε συμπληρώματα διατροφής

Σε σκόνη: Διαλύεται σε νερό.  Μια εφαρμογή που βοηθά τα προβιοτικά να φτά,σουν πιο γρήγορα στο έντερο. Προτιμάται κυρίως από παιδιά και άτομα που παρουσιάζουν δυσκολία στην κατάποση κάψουλας.

Σε κάψουλα: Μεταφέρουν το προβιοτικό στη γαστρεντερική οδό με απόλυτη προστασία. Είναι μια μορφή που προτιμάται εξαιτίας της εύκολης χρήσης.

Υγρή μορφή: Ένα μειονέκτημα των υγρών προβιοτικών είναι η ελάχιστη διάρκεια ζώης. Για να παραταθεί η διάρκεια, απαιτείται ψύξη και συντήρηση ίδια με αυτή των γαλακτοκομικών προιόντων.

Πρεβιοτικά προϊόντα

Εκτός από τα προβιοτικά υπάρχουν και τα πρεβιοτικά. Τα τελευταία σε αντίθεση με τα πρώτα, δεν αποτελούνται από μικροοργανισμούς αλλά από συστατικά τα οποία συντελούν στην ανάπτυξη και διατήρηση των υπαρχόντων βακτηρίων της γαστρεντερικής οδού. Τέτοια είναι ο ινουλίνες και οι φρουκτο-ολιζαχαρίτες που είναι αρμόδια για την παραγωγή μαγνησίου και ασβεστίου στο έντερο. Σε αυτά οφείλονται οι αναπληρώσεις των κυττάρων και η πρόληψη της οστεοπόρωσης και οστεοπενίας. Η δράση των πρεβιοτικών μπορεί να χαρακτηριστεί ίδια με αυτή των προβιοτικών, χωρίς όμως να έχουν τα ίδια αποτελέσματα. Στην ουσία τα πρεβιοτικά ενδυναμώνουν τη συλλογή των προβιοτικών και αποτρέπουν την είσοδο παθογόνων μικροοργανισμών που επιφέρουν αρνητικές επιδράσεις. Πρεβιοτικά περιέχονται στο γιαούρτι και τα όξινα γάλατα και διακρίνονται για την αντικαρκινική και αντιμικροβιακή δράση.

Τι επιλέγω; Προβιοτικά ή πρεβιοτικά;

Και τα δύο έχουν ευεργετικές ιδιότητες για τον οργανισμό, με την μόνη διαφορά να εντοπίζεται στην αμεσότητα των αποτελεσμάτων στην υγεία. Συγκεκριμένα, τα προβιοτικά δρουν άμεσα παρέχοντας προστατευτικά συστατικά ενώ τα προβιοτικά δρουν έμμεσα, ενδυναμώνοντας τα υπάρχοντα συστατικά.

Οι ακατάλληλες διατροφικές επιλογές αποτελούν μέρος της καθημερινότητας με εμφανή τα αποτελέσματα. Η κακή λειτουργία της γαστρεντερικής οδού είναι μια ένδειξη των κακών επιλογών. Συνεπώς είναι πιο ορθό να ενσωματώσουμε προβιοτικά στην διατροφή μας και έπειτα να εντάξουμε τα πρεβιοτικά.

Οι έρευνες και οι επιστημονικές μελέτες

Τα προβιοτικά βακτήρια όπως αναφέραμε και πιο πάνω, για να δράσουν ευεργετικά στον οργανισμό μας θα πρέπει να φτάσουν στο έντερο μέσα από την πέψη, ακέραια, ξεπερνώντας το εμπόδιο του όξινου περιβάλλοντος. Ένα μεγάλο κομμάτι της επιστημονικής κοινότητας, θεωρεί απίθανη την διέλευση των προβιοτικών στο περιβάλλον της γαστρεντερικής οδού με στόχο να φτάσουν στο έντερο. Ειδικότερα, ο Βρετανός καθηγητής μικροβιολογίας Γκλεν Γκίμπσον πραγματοποιώντας προσωπικές μελέτες, κατέληξε στο συμπέρασμα πως ο αριθμός των προβιοτικών που κατορθώνουν εν τέλει, να φτάσουν στο έντερο μέσω των τροφών, είναι πολύ μικρός ώστε να μπορεί να δράσει απέναντι στα τρισεκατομμύρια των μικροοργανισμών που ζουν ήδη εκεί. Κάτι που σημαίνει πως τα προβιοτικά είναι πολλές φορές άχρηστα αφού δεν έχει καμία ευεργετική ιδιότητα στη χλωρίδα του εντέρου.

Σύμφωνα με άλλες μελέτες και πειράματα, τα αποτελέσματα για τις επιδράσεις των προβιοτικών στον ανθρώπινο οργανισμό δεν είναι ικανοποιητικά. Πιο συγκεκριμένα, από το πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον σε πείραμα που εφαρμόστηκε σε ζευγάρια μονοζυγωτικών διδύμων, έδειξε πως η κατανάλωση προβιοτικών δεν έφερε αλλαγές στη λειτουργία του εντέρου, ωστόσο υπήρξαν κάποιες θετικές ενδείξεις στα γονίδια που διαμορφώνουν τον μεταβολισμό των υδατανθράκων, χωρίς αυτό να σημαίνει πως λειτουργεί θετικά στον οργανισμό.

Μια ακόμη έρευνα με χορηγία της γνωστής εταιρείας Danone,  δεν κατόρθωσε να αποδείξει την ευεργετική ιδιότητα των προβιοτικών στον άνθρωπο. Μάλιστα υπάρχουν πολλά συμπεράσματα πως οι συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί μπορούν να έχουν και αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Πιο αναλυτικά, Ολλανδοί ερευνητές απέδειξαν πως η κατανάλωση προβιοτικών σε ασθενείς που πάσχουν από παγκρεατίτιδα μπορεί να προκαλέσει μέχρι και θάνατο.

Αντενδείξεις και παρενέργειες

Η χρήση των προβιοτικών αντενδείκνυνται σε άτομα με εξουθενωμένο ανοσοποιητικό, σε ασθενείς  με ανοσοκαταστολή και σε ασθενείς μετά από χειρουργική επέμβαση. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα «φιλικά βακτήρια» που περιέχονται στα προβιοτικά μπορούν να δράσουν επιθετικά στον οργανισμό, κάτι που οφείλεται στην σύσταση των μικροοργανισμών.

Επίσης απαγορευτική είναι και η χορήγηση σε μωρά έως 6 μηνών, διότι το πεπτικό σύστημα δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στις παιδικές και βρεφικές τροφές έτσι ώστε να αποφευχθούν πιθανά προβλήματα. Μπορεί οι μελέτες να καθιστούν την κατανάλωση των προβιοτικών ασφαλή, ωστόσο αξίζει να σημειωθεί πως υπάρχουν αναφορές λοιμώξεων τόσο σε βρέφη όσο και σε ενήλικες με κύρια αιτία το βακτήριο Γαλακτοβάκιλλο. Μια ακόμη παρενέργεια θα μπορούσε να είναι και ο ερεθισμός του ανοσοποιητικού.

Συνοπτικά, μπορεί τα προβιοτικά να δρουν ευεργετικά στο πεπτικού συστήματος του οργανισμού, ωστόσο επικρατεί μια σύγχυση ως προς την σύσταση τους. Οι εταιρείες παραγωγής μπορεί να υποστηρίζουν τα οφέλη τους αλλά αδυνατούν να τα αποδείξουν παρά τις πιέσεις που δέχονται από την Ευρωπαϊκή  Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων. Τέλος, πρέπει να γίνει κατανοητό πως η κατανάλωση προβιοτικών δεν αποτελεί εγγύηση για την υγεία μας.

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Ads