11/3/2018 19:42

Γράφει για toavriotisygeias.gr η Αικατερίνη Παπαγιάννη, Πρόεδρος ΕΝΕ, Καθηγήτρια Νεφρολογίας & Δ/ντρια Νεφρολογικής Κλινικής ΑΠΘ

Η Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα της δημόσιας υγείας και σχετίζεται με σοβαρές επιπτώσεις όπως είναι η ανάπτυξη νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου και ο πρόωρος θάνατος. Μελέτες από τις ΗΠΑ, αλλά και την Ευρώπη, έδειξαν ότι ο 8-10% του ενήλικου πληθυσμού ανά την υφήλιο πάσχει από κάποιου βαθμού Χρόνια Νεφρική Νόσο (ΧΝΝ). Η συχνότητα της νόσου αυξάνειται με την πάροδο της ηλικίας, ενώ ακόμη, η βαρύτητά της ποικίλλει. Έτσι, αρκετά σοβαρά προβλήματα από τους νεφρούς εμφανίζει περίπου το 10% του πληθυσμού των ασθενών με ΧΝΝ, ενώ το 10% των παραπάνω ασθενών πάσχει από Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου και για να επιβιώσουν, υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση με τεχνητό νεφρό ή περιτοναϊκή κάθαρση ή/και μεταμόσχευση νεφρού. Η κατάσταση αυτή σχετίζεται με εμφάνιση επιπλοκών από πολλά όργανα και ιδιαίτερα από την καρδιά, τα αγγεία και τα οστά και κοστίζει στην παγκόσμια κοινότητα κάθε χρόνο χιλιάδες νεκρούς και δισεκατομμύρια ευρώ, λόγω της ιδιαίτερα υψηλής νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών με ΧΝΝ Τελικού Σταδίου και του υψηλού κόστους της εξωνεφρικής κάθαρσης (αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση) και των φαρμάκων που χορηγούνται για την αντιμετώπιση των επιπλοκών της νόσου. Επιπλέον, μελέτες έδειξαν ότι ο αριθμός των ατόμων ανά την υφήλιο που πάσχουν από ΧΝΝ αυξάνεται συνεχώς και ότι αναμένεται ότι το έτος 2030 ο αριθμός των ατόμων που θα πάσχουν από ΧΝΝ Τελικού Σταδίου και θα υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση θα φθάσει τα 5,4 εκατομμύρια, όντας περίπου διπλάσιος από τον αριθμό τους το 2010.

Όσον αφορά τις γυναίκες, ο αριθμός των γυναικών παγκοσμίως, που πάσχουν από ΧΝΝ ανέρχεται σε 195 εκατομμύρια και σήμερα, η νόσος αποτελεί την 8η κύρια αιτία θανάτου, όντας υπεύθυνη για 600.000 θανάτους ετησίως. Ο κίνδυνος για ανάπτυξη ΧΝΝ στις γυναίκες είναι τουλάχιστον τόσο υψηλός, όσο και στους άνδρες ή και ακόμη μεγαλύτερος. Έτσι, σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, η ΧΝΝ είναι περισσότερο πιθανό να εμφανιστεί στις γυναίκες με μέση επίπτωση 14%, ενώ στους άνδρες είναι 12%. Εντούτοις, ο αριθμός των γυναικών με Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου που βρίσκονται σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας με Τεχνητό Νεφρό, είναι μικρότερος από εκείνον των ανδρών. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί τρεις κύριες αιτίες για το παραπάνω φαινόμενο.

Πρώτον, η εξέλιξη της ΧΝΝ είναι περισσότερο βραδεία στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Δεύτερον, ψυχολογικοί και οικονομικοί φραγμοί στις γυναίκες, όπως χαμηλότερη επίγνωση της νόσου, οδηγούν αυτές σε καθυστερημένη ή και καθόλου ένταξη σε αιμοκάθαρση. Και τρίτον, η άνιση πρόσβαση ανδρών και γυναικών στην περίθαλψη αποτελεί σημαντικό ζήτημα σε ορισμένες χώρες στις οποίες οι πολίτες τους δεν έχουν καθολική πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. Η μεταμόσχευση νεφρού είναι επίσης άνισα διαδεδομένη μεταξύ ανδρών και γυναικών κυρίως λόγω κοινωνικών, πολιτιστικών και ψυχολογικών απόψεων. Ακόμη και στις χώρες στις οποίες παρέχεται μεταμόσχευση νεφρού και δίκαια μεταχείριση ανδρών και γυναικών, οι τελευταίες τείνουν περισσότερο συχνά να δωρίζουν νεφρό και είναι λιγότερο πιθανό να το λαμβάνουν. Πραγματικά, υπάρχει σαφής ανάγκη αντιμετώπισης των ζητημάτων της δίκαιης πρόσβασης στην Υγειονομική Περίθαλψη για τις γυναίκες στις χώρες στις οποίες αυτή σήμερα λείπει και της εκπαίδευσής τους ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση των γυναικών στη θεραπεία και στα καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία τους.

Ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και το συστηματικό σκληρόδερμα, προσβάλλουν συνήθως τις γυναίκες και χαρακτηρίζονται από συστηματική φλεγμονή, που οδηγεί σε δυσλειτουργία των οργάνων-στόχων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι νεφροί. Η πυελονεφρίτιδα είναι μια δυνητικά σοβαρή λοίμωξη η οποία προσβάλλει τον ένα ή και τους δύο νεφρούς. Οι λοιμώξεις του νεφρού, όπως οι περισσότερες λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, είναι περισσότερο συχνές στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες και ο κίνδυνος αυξάνεται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Προκειμένου να διασφαλιστούν καλά αποτελέσματα, όπως στα περισσότερα νεφρικά νοσήματα, η διάγνωση και η θεραπεία πρέπει να είναι έγκαιρες.

Η Χρόνια Νεφρική Νόσος θεωρείται παράγοντας κινδύνου για κακή έκβαση της εγκυμοσύνης και μειωμένη γονιμότητα. Οι γυναίκες που πάσχουν από ΧΝΝ έχουν αυξημένο κίνδυνο για αρνητική έκβαση τόσο για τη μητέρα, όσο και για το έμβρυο. Επίσης, η εγκυμοσύνη στις γυναίκες με προχωρημένου σταδίου ΧΝΝ είναι μία ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση με υψηλά ποσοστά εμφάνισης υπερτασικών διαταραχών και πρόωρων τοκετών. Οι γυναίκες που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση μπορεί να έχουν μειωμένη γονιμότητα αλλά η σύλληψη είναι δυνατή, έστω και σπάνια. Στις γυναίκες αυτές, τα αποτελέσματα της κύησης βελτιώνονται με εντατική (καθημερινή ή σχεδόν καθημερινή) αιμοκάθαρση απαιτώντας έτσι ειδικά προγράμματα αιμοκάθαρσης για γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Στις γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε επιτυχημένη μεταμόσχευση νεφρού, η γονιμότητα μπορεί να αποκατασταθεί όπως και οι πιθανότητες για επιτυχημένη έκβαση της εγκυμοσύνης. Εντούτοις, καθώς επιπλοκές παρατηρούνται συχνότερα σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό, πρέπει πάντοτε να επιζητείται ιατρική συμβουλευτική πριν από τη σύλληψη. Υπάρχει σαφής ανάγκη για μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των γυναικών σχετικά με τη ΧΝΝ κατά την εγκυμοσύνη προκειμένου να αναγνωριστεί έγκαιρα η ΧΝΝ κατά την εγκυμοσύνη και να παρακολουθηθούν καλύτερα οι γυναίκες με ΧΝΝ κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη. Από την άποψη αυτή, η εγκυμοσύνη μπορεί επίσης να αποτελέσει μια πολύτιμη ευκαιρία για την έγκαιρη διάγνωση της ΧΝΝ επιτρέποντας έτσι το σχεδιασμό θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Από την άλλη πλευρά, επιπλοκές που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη αυξάνουν τον κίνδυνο για ανάπτυξη νεφρικής νόσου. Η προεκλαμψία, ένα σύνδρομο στο οποίο η μειονεκτική εμφύτευση του πλακούντα επηρεάζει τους φυσιολογικούς νεφρούς προκαλώντας εμφάνιση αρτηριακής υπέρτασης και συνήθως και λευκωματουρίας παρατηρείται στο 3 έως 10% του συνόλου των κυήσεων. Η προεκλαψία εμφανίζεται συνήθως σε πρωτότοκες γυναίκες και κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξή της είναι η παρουσία αρτηριακής υπέρτασης, σακχαρώδη διαβήτη ή παχυσαρκίας, και Χρόνιας Νεφρικής Νόσου καθώς και η πολύδυμη κύηση, η ηλικία εγκύου > 40 χρόνια, το ιστορικό προεκλαμψίας σε προηγούμενη κύηση και η παρουσία αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου ή άλλων διαταραχών πήξης και χρόνιων αυτοάνοσων νοσημάτων. Η προεκλαμψία αποτελεί κύρια αιτία μητρικής νοσηρότητας και θνητότητας και αυξάνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη οξείας νεφρικής βλάβης κατά την κύηση αλλά και αρτηριακής υπέρτασης, Χρόνιας Νεφρικής Νόσου και καρδιαγγειακών νοσημάτων μεταγενέστερα στη ζωή της γυναίκας. Εκτός από τους κινδύνους για τη μητέρα, η προεκλαμψία σχετίζεται με ενδομήτριο και περιγεννητικό θάνατο, πρόωρο τοκετό και καθυστέρηση της ενδομήτριας ανάπτυξης του εμβρύου. Μακροχρόνια, τα πρόωρα και μικρά για την ηλικία της κύησης νεογνά είναι σε κίνδυνο για ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτη, μεταβολικού συνδρόμου, καρδιαγγειακών νοσημάτων και Χρόνιας Νεφρικής Νόσου στην ενήλικη ζωή τους. Η επίπτωση των παραπάνω επιπλοκών της κύησης είναι ιδιαίτερα υψηλή στις γυναίκες στις αναπτυσσόμενες χώρες λόγω της ανεπαρκούς πρόσβασης σε καθολική και έγκαιρη προγεννητική φροντίδα, της κακής αντιμετώπισης των γυναικών με προεκλαμψία και της έλλειψης διαθεσιμότητας αιμοκάθαρσης σε περιπτώσεις βαριάς Οξείας Νεφρικής Βλάβης.

  • Show Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

comment *

  • name *

  • email *

  • website *

Ads